Wat ervaringswerk betekent voor Covias

Covias ziet ervaringskennis als een wezenlijke, bijkomende bril om naar psychische problemen en herstel te kijken. Ze staat naast professionele en academische kennis, en is een aanvulling op de brede, “eclectische” benadering van geestelijke gezondheidszorg die Covias hanteert. De inzet van ervaringsdeskundigheid draagt bij aan een kwaliteitsvolle en cliënt-gerichte zorg. Zowel deskundigheid vanuit cliënt-perspectief als vanuit dat van naasten is belangrijk.

Stand van het ervaringswerk bij Covias: samen onderweg

• Caroline, David, Elke, Iris, Marthe en Wim sluiten aan bij de ggz-teams en ze gaan op aangeven van de trajectbegeleiders in één-op-één contact met cliënten,
• Ammelie is aan de slag in de Covias Academy, en lid van de werkgroep kindreflex,
• Eric neemt deel aan werkgroepen in het netwerk NOWE, geeft binnen Covias een module rond “Nuchterheid als levensstijl” en ondersteunt mee het project Op/Weg.
• Evelien brengt een heel nieuw perspectief binnen als ervaringswerker naasten,
• Tim (met “Kunst met een T”) en Xavier(met zijn muziekatelier) tekenen present in OnA, Xavier ondersteunt ook het Housing-First project in Oostende,
• Bart bouwt, samen met een brede stuurgroep, het beleid rond ervaringswerk uit en is lid van het beleidsteam. Hij is ook als lesgever betrokken bij de Herstelacademie Noord-West-Vlaanderen. Je vindt de Herstelacademie op youtube en je kan “mee” blijven via Facebook.
• Covias heeft veel vrijwilligers die zelf ook een kwetsbaarheid hebben. Ze bieden elkaar steun en een luisterend oor; ze doen dus aan informeel ervaringswerk,
• De deelnemers aan de Participatieraad cliënten, die hun eigen verhaal overstijgen door hun stem te laten horen om het beleid te beïnvloeden ten bate van anderen, zijn ook informele ervaringswerkers. Hetzelfde geldt voor de deelnemers aan de Participatieraad Naastbetrokkenen.

What’s in a name? Ervaringsdeskundigheid en ervaringswerk…

Wie zijn eigen ervaring verruimt met de ervaring van anderen, en daarnaast een aantal vaardigheden bezit zoals bijvoorbeeld communicatievaardigheid en reflectievermogen, en die ervaringskennis gericht en deskundig inzet om anderen te helpen op hun weg naar herstel, is een ervaringsdeskundige. Wie met haar of zijn ervaringsdeskundigheid aan de slag gaat in een professionele context (vrijwillig, vrijwillig vergoed of betaald maakt daarin niet uit) noemen we dan een ervaringswerker.

Ervaringsdeskundige worden?

De kracht van ervaringsdeskundigheid

Als je in je leven te maken hebt (gehad) met kwetsbaarheid of verlies en de gevolgen daarvan, dan was dat niet prettig. Als je er dan in slaagt om die ervaringen om te vormen in een gereedschap dat je kan inzetten om andere mensen te helpen op hun weg naar herstel, dan wordt wat vroeger misschien een kwetsbaarheid was net een kracht, en één waar je heel veel betekenis uit kan halen.

Van ervaring naar ervaringsdeskundigheid

Stap 1: levensverhaal en herstelverhaal

Het hebben van een ervaring, hoe uitgesproken ook, maakt je nog geen ervaringsdeskundige. In een eerste stap is het belangrijk om afstand te kunnen nemen van je eigen verhaal. Dat kan bijvoorbeeld door je levensverhaal eens uit te schrijven, en er een herstelverhaal van te maken. Een herstelverhaal verschilt van een levensverhaal doordat het nadruk legt op die momenten in je verhaal waar zich iets voordeed dat je verhaal ten goede keerde. Het heeft dus als doel om hoopgevend te zijn.

Wie in Noord-West-Vlaanderen in een veilige groep wil oefenen om haar of zijn levensverhaal te leren brengen en/of het om te vormen tot een herstelverhaal, kan terecht bij:

•  de groep “Levensverhaal”(contactpersoon: Hilde Moreel, Hilde.moreel@telenet.be), 
• of in de cursus “Herstelverhaal”contactpersoon randy.persyn@pzonzelievvrouw.be). 

Het is aangewezen om eerst bij de groep Levensverhaal aan te sluiten vooraleer aan de groep Herstelverhaal deel te nemen.

Als we kijken naar de fasen van herstel, namelijk:

• “overweldigd worden door de kwetsbaarheid”, 
• “worstelen met”, 
• “leven met” en 
• “voorbij de kwetsbaarheid”, 

dan kan je niet in de eerste twee fases zijn als ervaringsdeskundige. Als je toch weer in die fase terechtkomt, en dat kan want herstel is geen rechtlijnig proces, zal het aangewezen zijn om je activiteit als ervaringsdeskundige tijdelijk te onderbreken, zowel voor de anderen als voor jezelf.

Als je deze eerste stap gezet hebt, ben je klaar om bijvoorbeeld getuigenissen te brengen, iets waar vraag naar is.

Stap 2: naar collectieve ervaringskennis

Een tweede belangrijke stap is om je individuele ervaringskennis te verruimen met de ervaringen van anderen. Dat brengt ook automatisch mee dat je begrijpt dat jouw ervaring niet richtinggevend is voor alle situaties – iedereen is anders en heeft een eigen herstelproces. 

Je eigen ervaring tot collectieve ervaringskennis verbreden kan op verschillende manieren: door deel te nemen aan praatgroepen (of ze te leiden), door vrijwilliger te zijn bij tele-onthaal, door in een groep aan een cursus rond ervaringsdeskundigheid deel te nemen en zo vele verhalen van dichtbij te horen, …

Stap 3: vaardigheden voor professionele inzet

De derde en laatste stap gaat om het verwerven van de nodige vaardigheden om je collectieve ervaringskennis gepast, gericht en deskundig in te zetten in een bepaalde werkomgeving. Wat de vereisten zijn, is afhankelijk van die omgeving en wat daar verwacht wordt.
Bijvoorbeeld: iemand die aansluit bij lotgenoten en een luisterend oor biedt, heeft heel wat meerwaarde. Iemand die echter in één-op-één contact komt met mensen in een echt moeilijke situatie met als als doel om verschil te maken in het herstelproces (en bijvoorbeeld te ondersteunen bij dreigend herval of hoop te brengen waar er geen is) zal meer “bagage” en andere vaardigheden nodig hebben.

De kennis en competenties waar het om kan gaan zijn bijvoorbeeld:

• communicatievaardigheden,
• begrijpen wat “presentie” en oordeelloos luisteren betekenen,
• ethisch verantwoord kunnen handelen,
• kunnen nadenken over je eigen handelen, om er uit te leren: reflecteren,
• verschillende mogelijkheden kennen en kunnen gebruiken om herstelgericht te werken,
• een begrip hebben van verschillende kwetsbaarheden,
• zicht hebben op wat ervaringsdeskundigheid kan betekenen en dat ook kunnen overbrengen op mensen die er niet mee vertrouwd zijn,
• groepen kunnen begeleiden, …

Deze stappen worden samengevat in het onderstaande schema:

Wat betreft de mogelijke rollen van ervaringsdeskundigen: dit is nog in volle ontwikkeling in Vlaanderen. Een goede bron van inspiratie is het Globaal Plan Ervaringsdeskundigheid http://www.herstelplatform.be/media/docs/Globaal%20Plan%20Ervaringsdeskundigheid_201909.pdf en specifiek pagina 9.

Hoe zet ik deze stappen (via opleidingen)*

Er bestaan verschillende opleidingen op dit moment. Waarschijnlijk komen er binnen afzienbare tijd budgetten voor ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg, en zullen daar ook bepaalde getuigschriften of diploma’s aan gekoppeld worden.

Op dit moment is dat nog niet zo. 

Er bestaan opleidingen van verschillende moeilijkheidsgraad, hieronder staan ze volgens oplopende inzet opgelijst.

Uilenspiegel

Hier gaat het om 12 dagdelen met een getuigschrift op basis van aanwezigheid. Ze gaat steeds in een verschillende stad door. Voor meer info: Katlijn Vander Meeren , vorming@uilenspiegel.net  tel. 0497 57 52 27

Website: https://uilenspiegel.net/ons-aanbod/vormingen/ervaringsdeskundigheid 

Werken Met Eigen Ervaring (WMEE)

Deze cursus is qua omvang vergelijkbaar met die van Uilenspiegel. Enkele verschillen:

• deze cursus is ontstaan vanuit de nood aan meer ervaringswerkers in het netwerk geestelijke gezondheid NOWE in Noord-West-Vlaanderen, zie https://www.netwerknowe.be/over-nowe/  en richt zich dan ook op mensen die binnen dat netwerk aan de slag willen,
• gaat door in Huis met Vele Kamers te Brugge,
• er worden korte stages aangeboden,
• de cursus wordt gegeven door twee ervaringswerkers,
• er wordt op het einde verwacht dat deelnemers hun portfolio presenteren, bestaande uit hun herstelverhaal en reflecties die ze maakten doorheen de opleiding,
• deelname volstaat dus niet om een getuigschrift te krijgen (maar 80% deelname is wel nodig),
• het doel van de opleiding is om mensen in staat te stellen zich in te zetten als vrijwillig vergoede ervaringswerker.

Contactpersonen en lesgevers zijn bart.meeus@covias.be tel. 0474 64 18 41 en carola.franken@huismetvelekamers.be tel. 0472 25 16 46

Een volgende reeks start op donderdag 12 september 2024.

Basistraject ervaringswerker in de GGZ (Vives en Thomas More)

Deze opleiding mikt eerder op een inzet als betaalde ervaringswerker.

• Voor de opleiding in Vives Kortrijk (gestart vanuit VVGG (nu Psyche) en Vlaams Herstelplatform): https://www.vives.be/nl/sociaal-agogisch-werk/basistraject-ervaringswerker-de-geestelijke-gezondheidszorg
  • Voor geïnteresseerden academiejaar 2024-2025 wordt een infomoment georganiseerd:
  • * maandag 29 januari 2024 van 17u30 tot 19u 
  • * S 021 aula (VIVES-campus, Doorniksesteenweg 45, Kortrijk)
  • –> VIVES_Campusplan_Kortrijk.pdf
  • Wie het traject wenst te volgen, kan zich kandidaat stellen via de inschrijfpagina of per mail naar: bart.debyser@vives.be . Wie interesse heeft, wordt automatisch uitgenodigd voor het infomoment.
• Voor de opleiding aan Thomas More (die op dit moment nog geen volgende reeks gepland heeft) https://thomasmore.be/nl/vormingen/basistraject-ervaringswerker-ggz 

Ervaringsdeskundige in de geestelijke gezondheidszorg (UCLL Heverlee)

Deze opleiding is driejarig, veel meer een “klassieke” opleiding, en gaat enkel door in Leuven. Ze is dus niet voor iedereen weggelegd maar erg grondig.

Voor meer info: grace.verween@ucll.be 016 375 183

Website: https://www.ucll.be/nl/graduaat/maatschappelijk-werk-heverlee/bijzonder-traject-ervaringswerker-de-geestelijke-gezondheids 

* Het is mogelijk om al deze stappen te zetten zonder een opleiding te volgen. Dat is afhankelijk van je eigen traject en voorkennis. Zo zou je als moderator van een praatgroep al collectieve ervaringskennis kunnen hebben, en zou pakweg een diploma in een menswetenschappelijke richting of professionele ervaring in de ggz je al de nodige kennis en vaardigheden van stap 3 hebben kunnen bijgebracht.

Dit was wat in het Globaal Plan Ervaringsdeskundigheid bedoeld wordt met “Elders Verworven Competenties”.

Wil jij ervaringswerk doen bij Covias?

Maak je kenbaar via ervaringswerk@covias.be en we gaan in gesprek met je. Als er vacatures zijn, worden die gepubliceerd op onze website en Facebook-pagina. Als we er op dat moment geen hebben, beluisteren we waar je voorkeur naar uit gaat en kunnen we je op de hoogte houden van toekomstige mogelijkheden.