Het Psychiatrisch Expertiseteam ondersteunt eerstelijnsactoren bij vroegdetectie en vroeginterventie van ernstige psychische problemen.

Het is een initiatief van het Netwerk Geestelijke Gezondheidszorg Noord-West-Vlaanderen (volwassenen) en het Westvlaams Integrerend Netwerk Geestelijke Gezondheid (kinderen en jongeren).

Wanneer?

Je kan contact opnemen met het Psychiatrisch Expertiseteam wanneer je wordt geconfronteerd met een cliënt met een (vermoeden van een) geestelijk gezondheidsprobleem en je hieromtrent advies, ondersteuning bij verdere behandeling of breder overleg met verschillende actoren wil.

Ook wanneer je een vroege interventie bij deze problematiek wil realiseren, een motiverend traject wil opstarten, aanklampende zorg wil uitbouwen of de cliënt wil doorverwijzen voor verdere gespecialiseerde zorg kan je ons inschakelen.

Je kan ons tenslotte ook contacteren bij vragen naar vorming en deskundigheidsbevordering omtrent geestelijke gezondheid. Bij vragen naar vorming en deskundigheidsbevordering omtrent alcohol- en druggebruik kan je hier terecht.

Voor wie?

Het Psychiatrisch Expertiseteam werkt voor alle zorgaanbieders uit de brede eerste lijn: huisarts, thuiszorg, welzijn, CLB, GTB, Jeugdhulp, … uit de regio Noord-West-Vlaanderen omtrent hun cliënten vanaf 14 jaar (adolescenten, volwassenen, ouderen). Het Psychiatrisch Expertiseteam heeft een bijzondere aandacht voor vroege interventie bij adolescenten en jongvolwassenen.

Wat mag je verwachten?

Na contactname staat het Psychiatrisch Expertiseteam in voor verschillende acties: onmiddellijk advies en consult, ondersteuning bij signaalherkenning en risicotaxatie, screening en indicatiestelling, netwerkopbouw en netwerkcoördinatie, coaching, vroeginterventie en kortdurende behandeling, motivationeel gesprek en aanklampende zorg, toeleiding naar de gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg, vorming en deskundigheidsbevordering.

Aanbod

Info & Advies

Het Psychiatrisch Expertiseteam geeft eerstelijnshulpverleners telefonisch onmiddellijk info en advies omtrent hun vragen over cliënten met psychische moeilijkheden.

Dit kan gaan over de verdere aanpak, signaalherkenning, risicotaxatie, de mogelijkheden van het Psychiatrisch Expertiseteam, interessante literatuur of websites, de sociale kaart en doorverwijsmogelijkheden, het aanbod deskundigheidsbevordering en nog veel meer.

Screening, oriëntatie en toeleiding naar de gespecialiseerde GGZ

Het Psychiatrisch Expertiseteam bekijkt samen met de eerstelijns hulpverlener wat er aan de hand kan zijn met de cliënt en welke richting de hulpverlening best uitgaat.

Vaak leidt dit tot een eerste verkennend en oriënterend gesprek met de cliënt. In dit gesprek staan de keuze van de cliënt en het komen tot een gedeeld behandelvoorstel centraal.

Zo nodig wordt een doorverwijzing naar andere hulpverlening georganiseerd.

Aanklampende zorg

In situaties waarbij de cliënt een ambivalente of ontbrekende hulpvraag heeft (de zogenaamde “zorgwekkende zorgmijders”) kan het Psychiatrisch Expertiseteam aan de slag gaan via de methodiek van aanklampende zorg.

Dit betekent dat we op een outreachende, flexibele en proactieve manier toch proberen contact uit te bouwen, met als doelstelling onze andere opdrachten (screening, toeleiding GGZ, netwerking, …) te kunnen realiseren.

Dit gebeurt in overleg en samenwerking met de verwijzer (eerstelijn of naastbetrokkene) en eventuele andere partners in het netwerk.

Coaching

Het Psychiatrisch Expertiseteam coacht eerstelijnshulpverleners die botsen op moeilijkheden in het werken met cliënten met psychische en/of psychiatrische kwetsbaarheden. Dit is een proces waarbij de betrokken hulpverleners begeleid worden in het omgaan met een cliëntsituatie.

Bedoeling is om psychiatrische expertise binnen te brengen, eerstelijnswerkers te ondersteunen in het omgaan met cliënten, hen te adviseren omtrent verdere trajecten,…

Situaties kunnen anoniem besproken worden (indien er bijvoorbeeld geen toestemming is van de cliënt). Een grote meerwaarde van deze coaching is dat de casus niet wordt overgenomen, maar dat de betrokken hulpverlener geholpen wordt om er zelf verder mee aan de slag te gaan. Dit kan gebeuren onder de vorm van een structurele en formele coaching of via eerder informele coachende en adviserende interventies.

Netwerkopbouw en -coördinatie

Het Psychiatrisch Expertiseteam organiseert netwerkopbouw en netwerkcoördinatie. Na verkenning en inschatting van cliëntsituaties gaan we indien nodig andere hulpverleners of voorzieningen uit de eerste, tweede of derde lijn betrekken. Frequent plannen we netwerkoverleg met de patiënt, mantelzorg en hulpverleners om tot afspraken en zorgafstemming te komen.

Vorming & Deskundigheidsbevordering

Het Psychiatrisch Expertiseteam heeft een uitgebreid vormingsaanbod naar eerstelijnswerkers toe. Meer info kan je vinden onder Vorming & deskundigheidsbevordering.

Vorming & Deskundigheidsbevordering

Steeds meer krijgen zorgverstrekkers en medewerkers uit de zorg- en welzijnssector te maken met mensen met (een vermoeden van) geestelijke gezondheidsproblemen. Het is niet altijd vanzelfsprekend om in te schatten wat er aan de hand is, om tijdig in te grijpen of om er op de juiste manier mee om te gaan.

Het psychiatrisch Expertiseteam biedt daarom kwalitatieve vormingen aan voor eerstelijnswerkers en dit rond diverse thema’s uit de geestelijke gezondheidszorg. Naast onze vaste vormingspakketten wordt er ook ingespeeld op de noden die gedetecteerd worden binnen uw organisatie door het uitwerken van diverse vormingen op maat.

De beoogde doelgroep zijn huisartsen, zorgaanbieders (maatschappelijk werkers, verzorgenden, verpleegkundigen, … ) uit de eerste lijn (thuiszorg, welzijn, …), uit de BijzondereJeugdzorg, uit de Centra Leerlingenbegeleiding, enz.

Vormingspakketten

De vormingspakketten worden aangeboden en/of uitgewerkt volgens 3 formules: workshop (6u), vorming (4u) of voordracht (2u). Hierdoor kunnen we vormingen aanbieden met verschillende niveaus van verdieping, van een kennismaking met het onderwerp tot een uitdieping van de materie. We houden graag rekening met de noden van de organisatie, afwijkingen van deze uren of inhouden zijn dus steeds mogelijk.


Elke formule kent dezelfde opbouw maar een verschil in tijdsduur.


Iedere vorming bestaat uit:

  • een theoretische achtergrond met inbegrip van de meest recente ontwikkelingen
  • een praktische toepassing via oefeningen en concreet materiaal
  • een interactie en afstemming van de inhoud op de noden van de deelnemers

Aanbod:

Basispakket 1: ‘Het gebruik van screeningsinstrumenten binnen de eerste lijn’

Een screeningsinstrument helpt ons om op een snelle en efficiënte manier informatie te verzamelen. Deze informatie kan nuttig zijn om een eerste aanzet te geven tot diagnosestelling en tot een juiste inschatting van de problematiek. Doorheen de jaren zijn er degelijke wetenschappelijke hulpmiddelen ontwikkeld die kunnen helpen om de meest voorkomende problematieken in kaart te brengen. Voorbeelden hiervan zijn screeningsinstrumenten voor depressie, angst, middelenmisbruik, verhoogd risico op psychose enzomeer.

Tijdens deze vorming wordt stilgestaan bij het inpassen van deze instrumenten binnen de eigen werkcontext. De samenstelling van de aangeboden instrumenten wordt regelmatig afgestemd met bestaande literatuur en de noden binnen het werkveld.

Na deze vorming kunnen de werknemers:

  • De aangeboden screeningsinstrumenten op correcte wijze afnemen en interpreteren bij hun cliënten.
  • De eigen bestaande screening verbreden door het aangeboden materiaal te integreren.
  • Een inschatting maken van de mogelijke aan- of afwezigheid van psychische problemen.
  • De noodzaak voor eventuele doorverwijzing naar andere eerste en/of tweedelijnsactoren correct inschatten.
Basispakket 2: ‘Depressie: van vroegdetectie tot interventie’

Iedereen voelt zich wel eens somber, maar daarom ben je nog niet depressief. Het juist kunnen inschatten van negatieve emoties is dan ook nodig. Uit onderzoek blijkt hoe belangrijk het is om een beginnende depressie tijdig te kunnen detecteren. Het bespaart heel wat leed en vermindert het risico op suïcide.

Medewerkers uit de eerste lijn zijn het best geplaatst om de vinger aan de pols te houden! De juiste interventie op het juiste ogenblik maakt al heel wat mogelijk!

Hoe kan je bij iemand de psychische weerstand verhogen? Wat moet je doen bij negatieve gedachten? Wat is een goede zelfzorg bij depressie? Hoe pak je het aan om iemand te activeren? Dit zijn alvast enkele thema’s die behandeld worden.

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • Depressie herkennen en bevragen.
  • Een juist onderscheid maken tussen een sombere stemming en depressie.
  • Screeningsmateriaal voor depressie correct gebruiken en toepassen.
  • Een geheel aan vroeginterventies doorvoeren rond psychische weerbaarheid,
  • piekergedachten en gedragsactivatie.
  • Suïciderisico inschatten bij lichte, matige en ernstige depressie.
  • De meest passende acties ondernemen bij een verhoogd suïciderisico.
Basispakket 3: ‘Suïciderisico: correct inschatten en passende acties ondernemen.’

‘Ik zie het niet meer zitten?’; ‘Waarom ben ik hier nog?’ Wanneer je werkt met mensen die het psychisch moeilijk hebben, is het regelmatig toetsen van suïcidale gedachten, gevoelens of gedrag noodzakelijk. Dit dien je niet enkel te doen bij een eerste contact, maar telkens doorheen het traject dat je aflegt met de cliënt. Maar voor welke signalen dien je attent te zijn? Hoe ga je een gesprek aan rond suïcide? Hoe bepaal je het risicoprofiel?

Welke acties kan je ondernemen om het risico te minderen? Hoe ga je zelf om met je bezorgdheid rond suïcidale cliënten? Wat na een suïcide(poging)? Tijdens deze vorming wordt betracht om handvaten aan te bieden bij elk van deze vragen.

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • De signalen herkennen en een correcte inschatting maken van de ernst van het suïciderisico. • De juiste houding aannemen bij het bespreken van suïcidaliteit.
  • Een gepast vervolgtraject uitwerken.
  • De beste mogelijke screeningsinstrumenten voor suïcide hanteren.
Basispakket 4: ‘Basisinterventies bij psychische problemen.’

Mensen kunnen doorheen hun leven met nogal wat psychische problemen te maken krijgen. Er zijn een aantal algemene interventies die kunnen helpen om de psychische weerbaarheid te vergroten. Hierdoor wordt ook een grotere draagkracht ontwikkeld. Dit helpt dan weer om de dagelijkse belasting beter aan te kunnen. Medewerkers uit de eerste lijn die deze interventies in de vingers hebben, kunnen het verschil maken bij het al dan niet verder toenemen van psychische problemen.

Deze vorming is gericht op kortdurend en oplossingsgericht werken rond een aantal klachten die vaak voorkomen bij psychische problemen, zoals piekergedachten, slaapproblemen e.a.

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • Een plan van aanpak opstellen op basis van een eerste gesprek. Basisstrategieën toepassen in de praktijk.
  • Werken rond de aanpak van piekergedachten en het vinden van cognitieve rust. Concreet advies geven bij slaapproblemen.
  • Werken aan gedragsactivatie.
  • Het verbeteren van de algemene psychische en lichamelijke weerbaarheid.
Basispakket 5: ’Een verhoogd risico op psychose: detectie en interventie.’

Sommige mensen ontwikkelen reeds op jonge leeftijd een verhoogd risico op psychose. Vaak uit dit zich in emotionele en gedragsmatige problemen met als gevolg dat belangrijke levenstaken (studies, werk, relaties, …) niet altijd tot een goed einde gebracht kunnen worden. Daarnaast bestaat het risico dat ze ooit een psychose doormaken en hetgeen dan weer een sterke negatieve impact op hun verdere levensloop. De kans om een psychose te ontwikkelen verlaagt aanzienlijk wanneer de signalen vroeg genoeg herkend worden en tijdig de juiste interventies worden gesteld.

Tegelijk kan dit zorgen voor een mogelijke stabilisatie van de emotionele – en gedragsmoeilijkheden.

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • Via een checklist een verhoogd risico op psychose detecteren. • Een geheel aan signalen correct interpreteren.
  • Mogelijke vroeginterventies toepassen.
Basispakket 6: ‘Hoe omgaan met dwangmatige cliënten.’

Dwangmatige denken en handelen (OCD) kent een zeer grote impact op het functioneren van de cliënt en zijn omgeving. Voor de hulpverlener zijn het vaak niet de gemakkelijkste cliënten en botsen we zeer snel op hun rigiditeit. Binnen deze vorming wordt het inzicht vergroot en wordt er gekeken hoe we met deze problematiek kunnen werken. Welke adviezen kunnen we geven en welke valkuilen dienen we te vermijden?

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • Begrijpen hoe het OCD-mechanisme werkt.
  • Belangrijke valkuilen vermijden.
  • Beter omgaan met OCD-gevoelige cliënten.
Basispakket 7: ‘Eerstelijnswerk: balanceren tussen motiveren en grenzen stellen’

Motivatie tot verandering is aangewezen in ons werk met cliënten. Niet iedereen is echter altijd even makkelijk te motiveren. Het is als hulpverleners dan ook belangrijk dat we over vaardigheden beschikken waarbij we een proces van verandering op gang kunnen brengen bij moeilijk te motiveren cliënten. Daarnaast moeten we binnen ons werk grenzen kunnen en durven stellen.

Naast de autonomie van de cliënt, is er immers ook zoiets als de autonomie van de hulpverlener.

Het aangeven van grenzen, zonder een breuk in de hulpverlenersrelatie te veroorzaken, is dan ook een belangrijke kunde.

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • Het motivationeel proces beter begrijpen.
  • Ingrijpen op de motivatie van de cliënt.
  • Een kritische zelfreflectie maken.
  • Grenzen bepalen en gepast aangeven.
Basispakket 8: ‘Communiceren met psychisch kwetsbare mensen.’

Communicatie is een belangrijk werkinstrument voor een hulpverlener. Binnen de eerste lijn worden we geconfronteerd met cliënten met divers psychische moeilijkheden. Afhankelijk van de problematiek dienen we soms onze communicatie aan te passen. Deze vorming biedt een aantal handvaten, die eenvoudig in de praktijk toegepast kunnen worden bij zowel telefonische als rechtstreekse contacten. Zo wordt tevens stilgestaan bij gesprekstechnieken gericht op het vergroten van de motivatie en het bevorderen van de zelfreflectie bij cliënten.

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • Begrijpen hoe psychische moeilijkheden de communicatie kunnen beïnvloeden.
  • Verbaal en non-verbaal gedrag analyseren.
  • Gepast reageren op verschillende mogelijke cliëntsituaties.
  • De motivatie tot gedragsverandering vergroten.
Basispakket 9: ’Werken met ‘moeilijke’ mensen.’ – ‘Leren omgaan met persoonlijkheidsstoornissen’

Elk van onze cliënten heeft zijn eigen persoonlijkheid. Soms kan deze persoonlijkheid moeilijkheden veroorzaken in relaties, op het werk en binnen de hulpverlening. We spreken dan over persoonlijkheidsstoornissen. Het aangaan van een ondersteunende relatie met deze cliënten is noodzakelijk voor een goede zorg, maar tevens ook heel erg complex. Er dient namelijk steeds een evenwicht gevonden te worden tussen het ondersteunen enerzijds en het begrenzen anderzijds. De aanwezigheid van destructieve en impulsieve gedragingen, stemmingswisselingen en rigide denkpatronen bemoeilijken dit evenwicht. Het vergroten van de kennis over persoonlijkheidsstoornissen en het leren adequaat omgaan met ondermijnend gedrag vormen de hoofddoelen van deze vorming.

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • Een persoonlijkheidsstoornis definiëren en herkennen.
  • Begrijpen hoe een persoonlijkheidsstoornis ontstaat.
  • De juiste houding aannemen in relatie tot cliënten met een
  • persoonlijkheidsstoornis.
  • Grenzen stellen ten aanzien van cliënten met een persoonlijkheidsstoornis.
  • Een goede zelfzorg handhaven in het werken met cliënten met een persoonlijkheidsstoornis.
Basispakket 10: ‘Omgaan met agressie.’

Confrontatie met agressie kan een ernstige impact hebben op ons werk met cliënten, maar ook op de fysieke en psychische integriteit van eerstelijnswerkers. Het tijdig herkennen van signalen is noodzakelijk voor de veiligheid van cliënten, hun omgeving en de hulpverlener. Tijdens deze vorming wordt dan ook uitgebreid stilgestaan bij de verschillende fasen van agressie. Daarnaast worden handvaten aangeboden om adequaat om te gaan met agressie binnen de werkcontext.

Na deze vorming kunnen de medewerkers:

  • De onderliggende mechanismen en oorzaken van agressief gedrag begrijpen.
  • Signalen van de verschillende fasen van agressie herkennen.
  • Adequaat reageren op verschillende vormen van agressie.
  • Een individueel behandeltraject gericht op agressiebeheersing opstellen en uitvoeren.
Vorming op maat

Door onze opgebouwde expertise kunnen we aansluitend bij de behoefte van uw organisatie een vorming op maat uitwerken rond een relevant thema uit de geestelijke gezondheid waar u en uw organisatie regelmatig mee worden geconfronteerd.

Wij kunnen hiervoor bij u langskomen om de juiste behoefteanalyse te maken en samen met u een visie te ontwikkelen over de mogelijke inhoud van de vorming.

Piekuurtjes

Vier keer per jaar biedt het Psychiatrisch Expertiseteam piekuurtjes aan op drie verschillende locaties. Piekuurtjes zijn korte vormingsmomenten over de middag die open staan voor alle eerstelijnswerkers en die gratis worden georganiseerd. Gedurende een uurtje wordt er een specifiek thema gelinkt aan geestelijke gezondheid uitgediept. Je kan deze piekuurtjes zien als een voorproefje van onze vormingsaanbod.

Wens je aan te sluiten bij één van de piekuurtjes? Neem eens een kijkje in onze agenda en schrijf je alvast in.

Open vormingen

Ieder jaar worden er gespreid over Noord-West-Vlaanderen enkele Open Vormingen georganiseerd. Dit zijn telkens vormingen van 3 uur gericht op hulpverleners uit de zorg- en welzijnssector zoals verzorgende, maatschappelijk werkers, huisartsen, verpleegkundigen, … die enerzijds op zoek zijn naar meer theoretische achtergrond over bepaalde thema’s en anderzijds naar meer praktijkgerichte ondersteuning.

Voor een overzicht van de Open Vormingen kan u kijken in onze agenda.

Webinars

Ieder jaar worden een aantal van onze open vormingen en piekuurtjes gegeven onder de vorm van een webinar. Deze webinars staan open voor alle eerstelijnswerkers en bieden naast heel wat theoretische inzichten een duidelijk link met de dagdagelijkse praktijk.

Meer informatie over de aangeboden webinars kunt u vinden in de agenda 

Contact

Het Psychiatrisch Expertiseteam ELZ Brugge en WE40 (Beernem, Jabbeke, Oostkamp, Zedelgem) is elke werkdag bereikbaar van 9u30 tot 12u30 en van 13u tot 16u, behalve op woensdag en op vrijdagnamiddag.

050 44 67 70

Het Psychiatrisch Expertiseteam ELZ Oostkust (Zuienkerke, De Haan, Blankenberge, Knokke-Heist, Damme) en Houtland-Polder (Gistel, Ichtegem, Koekelare, Kortemark, Oudenburg, Torhout) is elke werkdag bereikbaar van 9u tot 12u en van 13u tot 16u, behalve op woensdag en op vrijdagnamiddag.

050 97 70 10

Het Psychiatrisch Expertiseteam ELZ Oostende-Bredene en Westkust-Polder (De Panne, Koksijde, Nieuwpoort, Veurne, Alveringem, Middelkerke, Diksmuide) is op maandag en donderdag bereikbaar van 8u30 tot 12u30 en van 13u tot 17u, op dinsdag, woensdag en vrijdag van 8u30 tot 12u30.

059 40 26 94

X
X
X
X